السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )
17
تفسير الميزان ( فارسي )
اين بود كه مىترسيديم از ناحيه دشمن آسيبى به رسول خدا ( ص ) برسد ، لذا به حراست او پرداختيم ، آيه شريفه * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّه وَأَصْلِحُوا ذاتَ بَيْنِكُمْ » ) * نازل شد و رسول خدا آن را در ميان مسلمين تقسيم كرد . . . « 1 » . و نيز مىگويد : ابن ابى شيبه ، ابو داود ، نسايى ، ابن جرير ، ابن منذر ، ابن حبان ، ابو الشيخ ، ابن مردويه و حاكم - وى سند را صحيح دانسته - و بيهقى در كتاب دلائل ، همگى از ابن عباس روايت كردهاند كه گفت : در روز بدر رسول خدا ( ص ) فرمود : هر كس كه دشمنى را بكشد فلان مقدار از غنيمت مىبرد و هر كس شخصى را اسير بگيرد فلان مبلغ . پير مردان در زير پرچمها استقامت كرده ، و جوانان بسوى قتال و گرفتن غنيمت شتافتند ، لذا پير مردان به جوانان گفتند : ما را بايد با خود شريك كنيد ، چون ما براى شما پايگاهى بوديم اگر به خطرى برمىخورديد بما پناهنده مىشديد ، جوانها زير بار نمىرفتند ، لذا مخاصمه را نزد رسول خدا ( ص ) برده و در جوابشان اين آيه نازل شد : * ( « يَسْئَلُونَكَ عَنِ الأَنْفالِ قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * و رسول خدا ( ص ) غنائم را در ميان همه لشكريان بطور مساوى تقسيم كرد « 2 » . مؤلف : در اين معانى روايات ديگرى نيز هست ، البته در اينجا رواياتى است راجع به تفصيل داستان انفال كه در روشن شدن معناى آيات خيلى تاثير دارند و ما آنها را در ذيل آيات بعدى ايراد خواهيم كرد . و در بعضى از روايات دارد كه پيغمبر ( ص ) ايشان را وعده داد كه « سلب » « 3 » و « غنيمت » را به ايشان بدهد و ليكن خداوند با جمله * ( « قُلِ الأَنْفالُ لِلَّه وَالرَّسُولِ » ) * آن را نسخ كرد ، و به اين معنا اشاره دارد آنچه كه در اين روايت است ، و لذا بعضىها به همين روايت استناد كرده و گفتهاند « زمامدار مىتواند به وعده اى كه به لشكريان خود داده وفا نكند » ليكن اين روايت با اختلافى كه در روز بدر در باره غنيمت كردند جور درنمىآيد ، براى اينكه اگر رسول خدا ( ص ) به ايشان چنين وعده اى داده بود ديگر با وعده صريح آن جناب اختلاف نمىكردند . و نيز در الدر المنثور است كه ابن جرير از مجاهد روايت كرده كه گفت : اصحاب از رسول خدا ( ص ) مساله خمس را پرسيدند كه وقتى چهار پنجم غنيمت بين لشكريان
--> ( 1 ، 2 ) الدر المنثور ج 3 ص 159 ( 3 ) سلب چيزى است كه از مقتول سلب مىشود نظير لباس ، سلاح و . . .